Việt Nam vừa ghi dấu ấn lịch sử khi FPT đứng “chung mâm” với các ông lớn công nghệ toàn cầu như Intel và TSMC trong lĩnh vực bán dẫn. Sự kiện này không chỉ là minh chứng cho năng lực nội tại mà còn mở ra kỷ nguyên mới cho ngành công nghiệp bán dẫn nước nhà. Bài viết này sẽ đi sâu vào hành trình FPT vươn tầm quốc tế và những định hướng chiến lược cho tương lai.
Bước tiến đột phá của Việt Nam trong lĩnh vực chip bán dẫn
Ngành công nghiệp bán dẫn, đặc biệt là sản xuất chip, từ lâu được xem là sân chơi của các cường quốc công nghệ với rào cản gia nhập khổng lồ. Trước đây, việc biến ý tưởng thiết kế chip thành sản phẩm thực tế tại Việt Nam đối mặt với muôn vàn khó khăn. Chi phí sản xuất thử cho mỗi thiết kế có thể lên tới hàng trăm nghìn đô la Mỹ, đi kèm với thời gian chờ đợi kéo dài từ nửa năm đến hai năm. Những con số này đã vô hình trung bóp nghẹt tiềm năng sáng tạo, khiến nhiều dự án chip tiềm năng chỉ dừng lại ở bản vẽ. Tuy nhiên, sự ra đời của Trung tâm quốc gia Hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn (VNMPW/CC) đã tạo ra một bước ngoặt lịch sử, mở đường cho các nhà thiết kế Việt Nam tiếp cận công nghệ sản xuất chip tiên tiến.
Trung tâm Quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn (VNMPW/CC) và FPT ký kết biên bản ghi nhớ
Thách thức cũ: Chi phí và thời gian sản xuất thử chip cao
Trước đây, một thiết kế chip của kỹ sư Việt Nam khi muốn biến thành sản phẩm thực tế phải trải qua quy trình sản xuất thử ở nước ngoài. Chi phí cho mỗi lượt sản xuất này dao động rất lớn, từ 30.000 đến 200.000 USD, tương đương khoảng 790 triệu đến hơn 5,2 tỷ đồng. Không chỉ tốn kém, quy trình này còn đòi hỏi thời gian chờ đợi từ 12 đến 24 tháng mới có được kết quả. Chính vì rào cản về chi phí và thời gian, nhiều ý tưởng thiết kế chip sáng tạo của Việt Nam đã không có cơ hội bước ra khỏi phòng thí nghiệm, kìm hãm sự phát triển của ngành bán dẫn trong nước.
Giải pháp mới: Thành lập Trung tâm quốc gia Hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn
Nhằm khắc phục những hạn chế cố hữu, Bộ Khoa học và Công nghệ đã chính thức ra mắt Trung tâm quốc gia Hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn (VNMPW/CC) vào ngày 26 tháng 6. Đây là trung tâm cấp quốc gia đầu tiên tại Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực sản xuất thử chip bán dẫn, trực thuộc Cục Công nghiệp công nghệ thông tin. Sự thành lập này đánh dấu một bước tiến quan trọng, thể hiện cam kết mạnh mẽ của chính phủ trong việc thúc đẩy ngành công nghiệp bán dẫn non trẻ của quốc gia, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà nghiên cứu và doanh nghiệp tiếp cận công nghệ sản xuất chip hiện đại.
Mô hình hoạt động: Multi-Project Wafer – Chia sẻ chi phí, tối ưu hiệu quả
Trung tâm VNMPW/CC áp dụng mô hình hoạt động Multi-Project Wafer (MPW), một giải pháp đột phá để giải quyết bài toán chi phí trong sản xuất chip. Thay vì mỗi đơn vị phải tự mình chi trả toàn bộ chi phí cho một đợt sản xuất riêng lẻ, mô hình MPW cho phép gộp nhiều thiết kế chip khác nhau từ nhiều đối tác vào cùng một tấm wafer (đĩa bán dẫn). Việc chia sẻ chi phí này giúp giảm đáng kể gánh nặng tài chính cho từng cá nhân hay tổ chức tham gia, đồng thời tối ưu hóa hiệu quả sử dụng tài nguyên sản xuất. Nhờ đó, các nhà thiết kế chip Việt Nam, đặc biệt là các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp nhỏ, có thể tiếp cận quy trình sản xuất tiên tiến với mức chi phí hợp lý hơn nhiều.
Dấu ấn của FPT: Từ “sân nhà” đến hợp tác toàn cầu
Tập đoàn FPT, một trong những doanh nghiệp công nghệ hàng đầu Việt Nam, đã chứng tỏ vai trò tiên phong trong việc phát triển ngành bán dẫn quốc gia. Không chỉ là một đối tác chiến lược quan trọng tại lễ ra mắt VNMPW/CC, FPT còn thể hiện năng lực sản xuất chip xuất khẩu, khẳng định thương hiệu “Make in Vietnam” trên bản đồ công nghệ thế giới. Hành trình của FPT cho thấy tiềm năng to lớn của Việt Nam trong việc xây dựng một hệ sinh thái bán dẫn hoàn chỉnh và bền vững.
FPT trình diễn Hệ sinh thái sản phẩm chip Make in Vietnam – Made by FPT
FPT là một trong những đối tác chiến lược quan trọng
Tại sự kiện ra mắt Trung tâm quốc gia Hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn, FPT đã vinh dự trở thành một trong 19 đối tác ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác. Sự hiện diện của FPT cùng với các tên tuổi lẫy lừng trong ngành bán dẫn toàn cầu như Intel, Infineon, Amkor, Cadence, Synopsys, TSMC và GlobalFoundries, cùng các trường đại học và doanh nghiệp công nghệ hàng đầu Việt Nam, đã khẳng định vị thế và tầm quan trọng của FPT trong bức tranh ngành bán dẫn quốc gia cũng như quốc tế. Điều này cho thấy FPT không chỉ đơn thuần là một doanh nghiệp nội địa mà đã vươn lên trở thành một nhân tố chiến lược trên trường quốc tế.
Hợp tác đa chiều với Trung tâm VNMPW/CC
Biên bản ghi nhớ giữa FPT và VNMPW/CC mở ra một chương hợp tác đa chiều đầy hứa hẹn. FPT sẽ cùng trung tâm nghiên cứu và thiết kế các loại chip chuyên dụng, đồng thời nhận được sự hỗ trợ trong các khâu quan trọng như tape-out, đóng gói và kiểm thử cho các sản phẩm do chính FPT phát triển. Ngược lại, FPT sẽ đóng vai trò cầu nối, giúp trung tâm kết nối với các nhà máy chế tạo bán dẫn, các đơn vị cung cấp dịch vụ MPW và OSAT hàng đầu thế giới. Hơn thế nữa, FPT còn cam kết hỗ trợ trung tâm mở rộng mạng lưới quan hệ hợp tác với các doanh nghiệp và tổ chức nghiên cứu quốc tế trong lĩnh vực bán dẫn, góp phần thúc đẩy sự phát triển chung.
Hành trình chip xuất khẩu: Khẳng định năng lực “Make in Vietnam”
Thành tựu đáng tự hào của FPT là việc đã đưa thành công lô chip nguồn thương mại đầu tiên sang thị trường Nhật Bản vào cuối năm 2025. Đây là lần đầu tiên một doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu chip thương mại vào một thị trường khó tính như Nhật Bản, vốn nổi tiếng với các tiêu chuẩn kiểm định khắt khe. Dòng chip này, được thiết kế riêng cho máy in đa chức năng hiệu năng cao và đã vượt qua các bài kiểm thử độ tin cậy theo chuẩn JEDEC, minh chứng rõ ràng cho năng lực làm chủ công nghệ lõi của đội ngũ kỹ sư Việt Nam. Thỏa thuận với đối tác Restar đặt mục tiêu phân phối 10 triệu chip của FPT tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương trong 3 năm tới, khẳng định sức hút và tiềm năng của sản phẩm “Make in Vietnam”.
Tầm nhìn tương lai: Hệ sinh thái chip và kế hoạch phát triển bền vững
FPT không ngừng đầu tư và phát triển hệ sinh thái chip của mình. Tại triển lãm, tập đoàn đã trưng bày dòng chip nguồn Power IC, chip quản lý nguồn PMIC và công bố định hướng nghiên cứu chip SOC AI-on-Edge, loại chip xử lý trí tuệ nhân tạo ngay trên thiết bị. Bên cạnh đó, FPT còn giới thiệu các thiết bị kiểm soát truy cập tiên tiến. Với mục tiêu đào tạo 10.000 kỹ sư bán dẫn vào năm 2030, việc khai trương các trung tâm công nghệ cao và kế hoạch thành lập nhà máy kiểm thử, đóng gói chip tiên tiến cho thấy tầm nhìn chiến lược dài hạn của FPT. Mảng bán dẫn nằm trong danh mục 5 công nghệ chiến lược của FPT, phản ánh định hướng phát triển phù hợp với chiến lược quốc gia về công nghệ.
Bối cảnh và định hướng phát triển ngành bán dẫn Việt Nam
Sự ra đời của Trung tâm VNMPW/CC và những bước tiến của FPT diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chiến lược quốc gia về phát triển ngành bán dẫn. Mặc dù còn nhiều thách thức về nguồn nhân lực và cơ sở hạ tầng, các chính sách hỗ trợ giai đoạn đầu và lộ trình phát triển rõ ràng đang tạo động lực mạnh mẽ cho ngành. Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng và tiềm năng sẵn có, Việt Nam đang từng bước khẳng định vị thế trên thị trường bán dẫn toàn cầu.
Trung tâm công bố thành lập Tổ chuyên gia tư vấn trong lĩnh vực bán dẫn
Chiến lược quốc gia và vai trò của VNMPW/CC
Việc thành lập Trung tâm quốc gia Hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn (VNMPW/CC) là một hành động cụ thể, bám sát Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2050. Trung tâm này đóng vai trò hạt nhân trong việc hỗ trợ các hoạt động nghiên cứu, thiết kế và sản xuất thử chip, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, trường đại học và viện nghiên cứu tiếp cận công nghệ tiên tiến. Sự ra đời của VNMPW/CC thể hiện sự đầu tư nghiêm túc của Nhà nước vào lĩnh vực bán dẫn, nhằm mục tiêu xây dựng một hệ sinh thái công nghiệp bán dẫn mạnh mẽ và cạnh tranh.
Thực trạng nguồn nhân lực và cơ sở hạ tầng
Theo thống kê, Việt Nam hiện có khoảng 60 doanh nghiệp chuyên về thiết kế chip và khoảng 7.000 kỹ sư đang làm việc trong lĩnh vực này. Bên cạnh đó, 166 cơ sở giáo dục đại học đã đưa ngành bán dẫn vào chương trình đào tạo. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn chưa có nhà máy sản xuất chip quy mô công nghiệp, và nguồn nhân lực chất lượng cao, có kinh nghiệm thực chiến vẫn còn là một thách thức. Việc phát triển cơ sở hạ tầng và nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực là yếu tố then chốt để ngành bán dẫn Việt Nam có thể phát triển bền vững và đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường toàn cầu.
Chính sách hỗ trợ giai đoạn đầu và lộ trình phát triển
Để khuyến khích các đơn vị tham gia vào chuỗi giá trị bán dẫn, Nhà nước đã đưa ra các chính sách hỗ trợ hấp dẫn, đặc biệt trong giai đoạn đầu. Cụ thể, từ năm 2026 đến 2027, chi phí sản xuất thử chip sẽ được hỗ trợ 100% cho các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các nhóm khởi nghiệp. Mức hỗ trợ này sẽ giảm dần trong các giai đoạn tiếp theo (2028-2030) khi trung tâm dần hoàn thiện cơ sở hạ tầng và năng lực kỹ thuật. Lộ trình này không chỉ giúp giảm gánh nặng ban đầu mà còn tạo điều kiện để các đơn vị có thời gian đầu tư, phát triển và dần tự chủ trong sản xuất chip.
Sự kiện FPT đứng “chung mâm” với Intel và TSMC cùng với việc thành lập Trung tâm quốc gia Hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn đánh dấu một cột mốc quan trọng trong hành trình phát triển ngành bán dẫn của Việt Nam. Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy tiềm năng và khát vọng vươn tầm quốc tế của Việt Nam trong lĩnh vực công nghệ cao. Với sự đầu tư bài bản, chiến lược đúng đắn và sự đồng lòng của các doanh nghiệp, chuyên gia, ngành bán dẫn Việt Nam hoàn toàn có thể tự tin bước vào kỷ nguyên mới, đóng góp vào chuỗi cung ứng toàn cầu và khẳng định vị thế trên bản đồ công nghệ thế giới.
